Thiếu máu khi mang thai: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Thiếu máu khi mang thai là tình trạng phổ biến ở những phụ nữ không bổ sung đủ lượng sắt và các chất dinh dưỡng cần thiết để tạo ra tế bào máu bổ sung trong qua trình mang thai. Khi tình trạng này xảy ra, trong máu của bạn sẽ không có đủ hồng cầu khỏe mạnh để mang oxy đến các mô trong cơ thể và đến bào thai.Thiếu máu có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi và yếu. Nếu nó nghiêm trọng và không được điều trị kịp thời, nó có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như sinh non. Dưới đây là những gì bạn cần biết về nguyên nhân, triệu chứng và điều trị thiếu máu khi mang thai để có một thai kỳ khỏe mạnh.

Thiếu sắt, folate và vitamin B12 dẫn tới thiếu máu khi mang thai
Thiếu sắt, folate và vitamin B12 dẫn tới thiếu máu khi mang thai

Các loại thiếu máu khi mang thai

Một số loại thiếu máu có thể gặp trong thai kỳ bao gồm:

  • Thiếu máu do thiếu sắt
  • Thiếu máu do thiếu folate
  • Thiếu máu do thiếu vitamin B12

Nguyên nhân dẫn tới thiếu máu

Ứng với mỗi loại thiếu máu sẽ có các nguyên nhân riêng. Cụ thể:

Thiếu máu do thiếu sắt

Loại thiếu máu này xảy ra khi cơ thể không có đủ chất sắt để sản xuất đủ lượng huyết sắc tố. Đó là một loại protein trong các tế bào hồng cầu. Nó giúp mang oxy từ phổi đến phần còn lại của cơ thể.

Trong tình trạng thiếu máu do thiếu sắt, máu không thể mang đủ oxy đến các mô trên toàn cơ thể. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây thiếu máu trong thai kỳ.

Thiếu máu do thiếu folate

Folate là vitamin được tìm thấy trong một số loại thực phẩm như rau lá xanh, cơ thể cần folate để tạo ra các tế bào mới, bao gồm cả các tế bào hồng cầu khỏe mạnh.

Khi mang thai, phụ nữ cần thêm folate. Nhưng đôi khi họ không nhận đủ từ chế độ ăn uống của họ. Khi điều đó xảy ra, cơ thể không thể tạo ra đủ các tế bào hồng cầu bình thường để vận chuyển oxy đến các mô trên cơ thể.

Thiếu folate có thể trực tiếp góp phần vào một số loại dị tật bẩm sinh ở thai nhi, chẳng hạn như bất thường ống thần kinh (tật nứt đốt sống) và nhẹ cân.

Thiếu máu do thiếu vitamin B12

Cơ thể cần vitamin B12 để hình thành các tế bào hồng cầu khỏe mạnh. Khi một phụ nữ mang thai không nhận đủ vitamin B12 từ chế độ ăn uống của mình, cơ thể cô ấy không thể sản xuất đủ các tế bào hồng cầu khỏe mạnh. Phụ nữ không ăn thịt, thịt gia cầm, các sản phẩm từ sữa và trứng có nguy cơ bị thiếu vitamin B12 cao hơn, có thể gây ra dị tật bẩm sinh, chẳng hạn như bất thường ống thần kinh và có thể dẫn đến sinh non.

Mất máu trong và sau khi sinh cũng có thể gây thiếu máu.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị thiếu máu khi mang thai

Tất cả phụ nữ mang thai đều có nguy cơ bị thiếu máu trong khi mang thai. Nguyên nhân là do họ cần nhiều sắt và axit folic hơn bình thường. Nhưng rủi ro cao hơn nếu bạn có các đặc điểm sau:

  • Đang mang thai với bội số (nhiều hơn một con)
  • Có hai lần mang thai gần nhau.
  • Nôn rất nhiều vì ốm nghén
  • Mang thai khi ở độ tuổi vị thành niên
  • Không ăn đủ thực phẩm giàu chất sắt
  • Bị thiếu máu trước khi mang thai
  • Có triệu chứng thiếu máu khi mang thai

Các triệu chứng thiếu máu phổ biến nhất

  • Da, môi và móng tay nhợt nhạt
  • Cảm thấy mệt mỏi hoặc yếu đuối
  • Chóng mặt
  • Hụt hơi
  • Tim đập loạn nhịp
  • Khó tập trung

Trong giai đoạn đầu của thiếu máu, bạn có thể không có triệu chứng rõ ràng. Đôi khi bạn có thể nhầm lẫn triệu chứng thiếu máu với những triệu chứng mà bạn có thể có khi mang thai. Vì vậy, hãy chắc chắn rằng bạn thực hiện xét nghiệm máu thường xuyên để kiểm tra xem mình có bị thiếu máu hay không.

Biến chứng của thiếu máu khi mang thai

Thiếu máu do thiếu sắt hoặc không được điều trị trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ mắc phải một số tình trạng nghiệm trọng. Bao gồm:

  • Sinh non hoặc em bé bị nhẹ cân
  • Cần truyền máu khi sinh (nếu bạn mất một lượng máu đáng kể trong khi sinh)
  • Trầm cảm sau sinh
  • Em bé bị thiếu máu
  • Em bé chậm phát triển

Thiếu máu do thiếu folate không được điều trị có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

  • Sinh non hoặc nhẹ cân
  • Em bé bị dị tật nghiêm trọng ở cột sống hoặc não (dị tật ống thần kinh)

Thiếu vitamin B12 không được điều trị cũng có thể làm tăng nguy cơ sinh con bị dị tật ống thần kinh.

Xét nghiệm thiếu máu

Trong lần khám thai đầu tiên của bạn, bạn sẽ được xét nghiệm máu để bác sĩ có thể kiểm tra xem bạn có bị thiếu máu hay không. Xét nghiệm máu thường bao gồm:

  • Xét nghiệm huyết sắc tố: Nó đo lượng huyết sắc tố – một loại protein giàu chất sắt trong các tế bào hồng cầu mang oxy từ phổi đến các mô trong cơ thể.
  • Xét nghiệm huyết học: Nó đo tỷ lệ tế bào hồng cầu trong một mẫu máu.

Nếu bạn có nồng độ hemoglobin hoặc hematocrit thấp hơn bình thường, bạn có thể bị thiếu máu do thiếu sắt. Bác sĩ có thể kiểm tra các xét nghiệm máu khác để xác định xem bạn có bị thiếu sắt hay nguyên nhân khác gây thiếu máu.

Ngay cả khi bạn không bị thiếu máu khi bắt đầu mang thai, bác sĩ rất có thể sẽ khuyên bạn nên làm xét nghiệm máu khác để kiểm tra thiếu máu trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba.

Điều trị thiếu máu khi mang thai

Nếu bạn bị thiếu máu trong thai kỳ, bạn có thể cần phải bắt đầu bổ sung sắt hoặc bổ sung axit folic. Bác sĩ cũng có thể đề nghị bạn ăn thêm nhiều thực phẩm có nhiều chất sắt và axit folic vào chế độ ăn uống của bạn.

Ngoài ra, bạn sẽ được yêu cầu quay lại thực hiện một xét nghiệm máu khác sau một khoảng thời gian cụ thể để bác sĩ có thể kiểm tra xem nồng độ hemoglobin và hematocrit của bạn có được cải thiện hay không.

Để điều trị thiếu vitamin B12, bác sĩ có thể khuyên bạn nên bổ sung vitamin B12.

Bác sĩ cũng có thể khuyên bạn nên bao gồm nhiều thực phẩm động vật hơn trong chế độ ăn uống của bạn, chẳng hạn như:

  • Thịt
  • Trứng
  • Các sản phẩm từ sữa

Bác sĩ của bạn có thể giới thiệu bạn đến gặp một bác sĩ huyết học, bác sĩ chuyên về thiếu máu. Bạn có thể sẽ cần gặp họ thường xuyên trong suốt thai kỳ để kiểm soát bệnh thiếu máu của mình.

Ngăn ngừa thiếu máu khi mang thai

Để ngăn ngừa thiếu máu khi mang thai, hãy đảm bảo bạn có đủ chất sắt. Ăn các bữa ăn cân bằng và thêm nhiều thực phẩm có nhiều chất sắt vào chế độ ăn uống của bạn.

Hãy tăng cường các loại thực phẩm sau trong bữa ăn của bạn:

  • Thịt nạc đỏ, thịt gia cầm và cá
  • Lá, rau xanh đậm (như rau bina, bông cải xanh và cải xoăn)
  • Ngũ cốc và ngũ cốc giàu sắt
  • Đậu, đậu lăng và đậu phụ
  • Các loại hạt và hạt giống
  • Trứng

Thực phẩm chứa nhiều vitamin C giúp cơ thể bạn hấp thụ nhiều chất sắt hơn. Các loại thực phẩm chứa nhiều vitamin C bao gồm:

  • Trái cây và nước ép cam quýt
  • Dâu tây
  • Quả kiwi
  • Cà chua
  • Ớt chuông

Hãy thử ăn kết hợp những loại thực phẩm với nhau để tăng hiệu quả hấp thu sắt của cơ thể. Ví dụ, bạn có thể uống một ly nước cam và ăn một loại ngũ cốc tăng cường chất sắt cho bữa sáng.

Ngoài ra, hãy chọn thực phẩm chứa nhiều folate để giúp ngăn ngừa thiếu hụt folate. Chúng bao gồm:

  • Lá rau xanh
  • Trái cây và nước ép cam quýt
  • Đậu khô
  • Bánh mì và ngũ cốc

Bạn cũng có thể uống bổ sung sắt, axit folic và vitamin tổng hợp theo hướng dẫn của bác sĩ để có đủ lượng sắt và axit folic cần thiết.

Sức khỏe & Mang thai

Có thể bạn quan tâm