Sỏi niệu quản: Từ nguyên nhân đến cách điều trị

Sỏi niệu quản chỉ chiếm 28% tỷ lệ sỏi đường tiết niệu nhưng lại là căn bệnh nguy hiểm nhất và khó điều trị nhất. Vậy sỏi niệu quản là gì? Làm sao để phát hiện và điều trị kịp thời?

Sỏi niệu quản là gì?

Niệu quản là đường ống có chiều dài khoảng 25cm dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Càng về cuối niệu quả thì đường ống này càng hẹp lại.

Sỏi niệu quả là sỏi thường được chuyển từ thận xuống niệu quản gây cản trở dòng nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Chính vì sự tắc nghẽn này mà thận bị ứ đọng nước tiểu và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Sỏi niệu quả thường gặp nhất ở 3 vị trí hẹp sinh lý của niệu quản như:

  • Đoạn nối thận vào niệu quản.
  • Đoạn nối niệu quản vào bàng quang.
  • Đoạn niệu quản nằm phía trước động mạch chậu.

Số lượng sỏi niệu quản thường là 1 viên, nhưng đôi khi cũng có nhiều viên thành một chuỗi sỏi. Khi xuất hiện sỏi, đoạn niệu quản sẽ bị viêm dính dày lên, đoạn niệu quản trên thì dãn to ra, đoạn niệu quả dưới lại teo nhỏ lại.

Hình ảnh sỏi niệu quản
Hình ảnh sỏi niệu quản

Nguyên nhân bệnh Sỏi niệu quản là gì?

Các nguyên nhân sỏi niệu quản bao gồm:

  • Sỏi thận: 80% các trường hợp sỏi niệu quản là do sỏi thận rơi xuống.
  • Nguyên nhân là do biến chứng của các bệnh gút, bệnh tuyến giáp, bệnh lao, giang mai gây nên.
  • Tổn thương ở niệu quản do các thủ thuật, phẫu thuật khác gây nên.
  • Dị dạng niệu quản bẩm sinh: niệu quản phình to, niệu quản tách đôi… là những dị dạng niệu quản bẩm sinh gây nên tình trạng ứ đọng nước tiểu làm lắng đọng các tinh thể và tích tụ thành sỏi.
  • Tăng canxi máu: canxi máu tăng cao khiến canxi niệu cũng tăng.
  • U ở tuyến cận giáp là nguyên nhân làm rối loạn chuyển hóa canxi hoặc có thể do viêm nhiễm mãn tính…
  • Nước tiểu bị bão hòa về muối canxi: Tình trạng tăng hấp thu canxi ở ruột hoặc tăng tái hấp thu canxi ở ống thận gây nên sự lắng đọng canxi và hình thành nên sỏi niệu quản.
  • Giảm citrat niệu: Citrat niệu giúp ức chế sự kết tinh các muối canxi. Tuy nhiên tình trạng citrat niệu giảm do nhiễm khuẩn tiết niệu, hạ kali máu… tạo điều kiện kết tinh thành sỏi niệu quản.
  • Nước tiểu bị quá bão hòa về oxalat.
  • Chế độ ăn uống: thói quen ăn uống dư thừa vitamin C sẽ làm tăng nguy cơ sỏi niệu.

Tổng hợp các triệu chứng sỏi niệu quản

Đau âm ỉ lưng: Ở giai đoạn đầu khi sỏi niệu quản còn nhỏ sẽ di chuyển dần từ thận xuống bàng quang, sự cọ xát của viên sỏi với ống niệu quản gây nên triệu chứng đau âm ỉ giữa lưng xuống vùng hố thắt lưng.

Đau quặn vùng thận: Cơn đau đột ngột, dữ dội theo từng cơn, đau từ vùng thận rồi lan xuống thắt lưng, hông, đùi. Nguyên nhân là do sự tắc nghẽn trong niệu quả làm chặn lưu lượng máu tới thận.

Tiểu đục, tiểu buốt, tiểu rắt: Nước tiểu đục có thể có mủ do nhiễm trùng thận ngược chiều. Đồng thời người bệnh còn kèm rét run.

Tiểu ra máu có thể phát hiện được bằng mắt thường hoặc qua soi cặn lắng nước tiểu.

Tiểu ra sỏi nhỏ ít gặp nhưng có giá trị chẩn đoán.

Đau âm ỉ vùng lưng là dấu hiệu đầu tiên nhận biết sỏi niệu quản
Đau âm ỉ vùng lưng là dấu hiệu đầu tiên nhận biết sỏi niệu quản

Các biến chứng nguy hiểm mà sỏi niệu quản gây ra

  • Ứ nước tại thận gây giãn đài bể thận: Sỏi chặn đường nước tiểu đi qua khiến nước tiểu không xuống bàng quang được mà gây ứ đọng tại thận. Lâu dần làm giãn đầu bể thận, ảnh hưởng trực tiếp tới chức năng của thận.
  • Viêm đường tiết niệu: Sỏi di chuyển làm tổn thương niên mạc niệu quản, khiến vi khuẩn gây viêm đường tiết niệu.
  • Suy thận cấp: Sỏi to làm tắc hoàn toàn đường niệu quản gây ra triệu chứng vô niệu.
  • Suy thận mạn: Khi viêm đường tiết niệu trong một thời gian dài sẽ gây ra suy thận mạn.

Sỏi niệu quản uống thuốc gì?

Các loại thuốc được sử dụng để điều trị sỏi niệu quản như:

Chữa sỏi niệu quản bằng thuốc tây:

  • Thuốc giảm đau: giúp giảm các triệu chứng do sỏi niệu quản gây ra. Một số thuốc được bác sĩ chỉ định như: Naproxen sodium, Acetaminophen, Ibuprofen…
  • Thuốc làm tan sỏi: borneol, cineal, fenchone, camphen, pinen… là những loại thuốc có tác dụng làm tan sỏi niệu quản, giảm viêm và giúp tăng lượng nước tiểu khá hiệu quả.
  • Thuốc tống sỏi ra ngoài: Thuốc có tác dụng giảm co thắt cơ trơn giúp tống sỏi ra ngoài dễ dàng hơn.

Chữa sỏi niệu quản bằng thuốc nam

  • Quả dứa dại: dứa dại thái nhỏ, phơi khô và mang đi sắc nước uống có tác dụng lợi tiểu, tan sỏi niệu quản, giảm tiểu buốt, tiểu dắt.
  • Rau ngổ trắng: Người bệnh chỉ cần rửa sạch 1 nắm rau ngổ trắng, giã nát, vắt lấy nước cốt. Tiếp theo chặt ngang thân cây chuối hột, đổ nước cốt rau ngổ vào, đậy kín ra đêm. Sáng hôm sau uống nước đó chia làm nhiều lần trong ngày. Chỉ cần kiên trì 1 tuần sẽ thấy các triệu chứng của sỏi niệu quản giảm rõ rệt.

Điều trị sỏi niệu quản theo ngoại khoa

Sử dụng sóng siêu âm để phá vỡ sỏi: phương pháp này sử dụng sóng âm tạo thành các rung động mạnh phá viên sỏi lớn thành các mảng nhỏ sau đó được đào thải ra nước tiểu. Phương pháp thực hiện trong 45-60 phút.

Phẫu thuật để loại bỏ sỏi lớn: Bác sĩ sẽ mổ nội soi qua đường rạch nhỏ ở lưng để mở niệu quản lấy sỏi thận ra ngoài. Phương pháp này được áp dụng khi dùng sóng siêu âm không phá được sỏi.

Phẫu thuật loại bỏ sỏi niệu quản đối với các trường hợp sỏi to, làm chặn đường nước tiểu
Phẫu thuật loại bỏ sỏi niệu quản đối với các trường hợp sỏi to, làm chặn đường nước tiểu

Phòng ngừa bệnh sỏi niệu quản hiệu quả

Uống nhiều nước mỗi ngày: đối với những người đã có tiền sử sỏi thận thì nên thải ra ít nhất 2,5 lít nước mỗi ngày. Nếu nước tiểu có màu vàng nhạt thì chứng tỏ bạn đã uống đủ nước.

Hạn chế ăn: sữa, phô mai, củ cải, đậu bắp… vì những loại thực phẩm có nhiều canxi oxalat.

Hạn chế ăn muối và protein động vật.

Cẩn thận với việc bổ sung canxi: bổ sung canxi bằng các loại thực phẩm giàu canxi sẽ không ảnh hưởng gì tới tình trạng sỏi niệu quản, sỏi thận của bạn, tuy nhiên cần cẩn trong khi bổ sung canxi bằng các loại thực phẩm chức năng có trên thị trường.

Có thể bạn quan tâm